Przejdź do treści
Tylko Góry
Beskidy i Gorce 7 min czytania

Z Knurowskiej Przełęczy na Turbacz: odcinek GSB, który ma wszystko

Las, dwie duże polany, kamienne schronisko i najszerszy widok na Tatry, jaki znam spoza Tatr: tyle mieści ta trasa z Knurowskiej Przełęczy na Turbacz. Idziesz 8,5 km i 3 h w ruchu, z podejściem +610 m. Napisałem też, ile liczyć z przerwami, gdzie stanąć po panoramę i co robi z tą trasą zima.

Hala Turbacz jesienią, ścieżka przez polanę i las świerkowy w Gorcach
Hala Długa pod Turbaczem: polana, którą Wołosi wypasali od XIV wieku.

W skrócie

  • Czas marszu 3 h na Turbacz, 2 h 05 min z powrotem
  • Dystans 8,5 km w jedną stronę
  • Przewyższenie +610 m, -140 m (832 m → 1310 m)
  • Trudność łatwa, leśna, długie polany
  • Sezon cały rok; najlepiej jesień i po świeżym śniegu
  • Start Knurowska Przełęcz (parking przy drodze Harklowa – Ochotnica)

Jak dojechać na Knurowską Przełęcz, jedyną przejezdną w Gorcach

Start jest na Knurowskiej Przełęczy (832 m n.p.m.), która oddziela rozróg Turbacza od Pasma Lubania. Prowadzi przez nią kręta droga powiatowa z Harklowej przez Knurów do Ochotnicy. To jedyna przejezdna przełęcz przez Gorce w kierunku południe-północ. Samochód zostawiasz przy drodze, blisko czerwonych znaków.

Droga Knurowska powstała w czasach zaboru austriackiego jako trasa wojskowa. Serpentyny do dziś to pokazują: wysokość rośnie stopniowo, a droga nie tnie stoku. 3 września 1939 przeszła tędy kolumna wojsk niemiecko-słowackich długości 5 km. Nie licz tu na żaden węzeł turystyczny. Jest droga, parking i czerwone paski na drzewach.

Ile trwa przejście z Knurowskiej Przełęczy na Turbacz

Czerwony Główny Szlak Beskidzki prowadzi na Turbacz przez 8,5 km. Suma podejść wynosi 610 m, zejść 140 m. Na szczyt idziesz 3 h marszu, z powrotem 2 h 05 min. Z postojami na Hali Młyńskiej, Hali Długiej i w schronisku licz 4 h w górę. Trasa jest łatwa technicznie, a podejścia są łagodne i leśne. Mokry śnieg i zawiany szlak potrafią jednak zamienić ten dystans w ciężki marsz.

Czas marszu to nie to samo co czas całej wycieczki. Jak czytać czasy z tabliczek, opisałem osobno. Przy krótkim dniu ta różnica decyduje, czy wrócisz po ciemku.

Przełęcz Knurowska, droga przez przełęcz i tablice przy czerwonym szlaku
Knurowska Przełęcz (832 m): jedyna przejezdna przełęcz przez Gorce i początek czerwonego szlaku.

Trasa krok po kroku: Karolowe, Hala Młyńska, Kiczora, Hala Długa

Karolowe, Rąbaniska i leśne podejście

Z Knurowskiej Przełęczy idziesz przez Karolowe, gdzie przy szlaku stoi prywatny pensjonat. Dalej mijasz Rąbaniska, Zielenicę i Halę Nową. Szlak wznosi się spokojnie przez las i nie ma na nim ani jednego stromego progu. Wysiłek rozkłada się na długi odcinek, jak wszędzie w Gorcach.

Za Halą Nową las się przerzedza. Na Hali Młyńskiej pierwszy raz masz powód, żeby stanąć: ciemny świerk, jasna trawa, a nad nimi daleki grzbiet.

Hala Młyńska i Kiczora

Hala Młyńska leży po południowo-wschodniej stronie Kiczory. To trzeci szczyt Gorców (1282 m n.p.m.), a jego wołoska nazwa oznacza zalesioną górę. Widoku szukaj na Hali Młyńskiej, nie na szczycie. Wierzchołek całkowicie zarósł górnoreglowym świerkiem. Stała tu kiedyś drewniana wieża obserwacyjna, ale dawno jej nie ma. W Gorcach to częsty układ: nazwa przyciąga uwagę, a widok otwiera się kawałek obok.

Na zboczu Kiczory są skały Turnice. To największe w Gorcach skupisko jaskiń. Teren należy do Gorczańskiego Parku Narodowego. Znajdowano tu tropy niedźwiedzia, a na początku lat 90. także gawrę. Trzymaj się znakowanej ścieżki.

Trzy Kopce, Polana Gabrowska i Hala Długa

Za Kiczorą znaki prowadzą przez Trzy Kopce i Polanę Gabrowską na Halę Długą. To polana na wysokości 1160-1270 m n.p.m. Ma powierzchnię 33,77 ha i składa się z Wolnicy, Wzorowej i Wierchów Zarębskich. Wołosi wypasali na szczytowych polanach Gorców od XIV w. W latach 90. wypas ustał. W 2003 park wprowadził kulturowy wypas owiec.

Na środku polany, pod siodłem grzbietu (1202 m), stoi bacówka. W sezonie wypasu kupisz tam oscypki i żętycę. Obok stoi żelazny krzyż upamiętniający Albinę Białoń. Niemcy zastrzelili ją 17 lipca 1943, gdy próbowała ostrzec partyzantów. Przy tym krzyżu polana przestaje być zwykłym przystankiem widokowym.

Widok na Tatry i najlepsze miejsce na postój

Z Hali Długiej widzisz Czoło Turbacza, Mostownicę, Kudłoń, Jaworzynę Kamienicką, Kiczorę i Pasmo Lubania, a dalej Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki, Pieniny i Tatry. Panorama ma kilka planów, więc łatwiej tu ocenić odległości niż z ciasnego wierzchołka. Z polan Tatry wyglądają jak długi model ustawiony ponad niższymi grzbietami.

Najszerszy widok jest w chłodny poranek. Po południu grzbiet Tatr tonie w oparze. Gorce są moim ulubionym pasmem poza Tatrami, bo za niewielki wysiłek dostajesz tu dużo widoku. Z Knurowskiej idę na Turbacz, kiedy mam pół dnia i chcę zobaczyć Tatry bez tłoku.

Turbacz i schronisko Anny Górskiej

Sam wierzchołek Turbacza

Turbacz (1310 m n.p.m.) jest najwyższym szczytem Gorców. To centralny rozróg pasma zbudowanego z fliszu karpackiego. Po otwartej Hali Długiej sam wierzchołek wygląda jednak niepozornie. Stoi na nim kamienny obelisk i żelazny krzyż z datami 1945-1985. Po wichurze świerki odsłoniły widok na północ i zachód. W 1832 widziano stąd przez lunetę Kraków.

Wierzchołek leży poza parkiem narodowym. Granica parku biegnie po wschodniej i północnej stronie szczytu. Na Turbacz prowadzi kilka szlaków. Ten z Knurowskiej ma spokojny profil i długi odcinek polan.

Schronisko PTTK im. Władysława Orkana

Schronisko PTTK im. Władysława Orkana stoi na skraju polany Wolnica, na 1283 m n.p.m. Obecny budynek jest trzeci. Pierwsze schronisko z 1925 spłonęło w listopadzie 1933. Drugie, kamienne, mieściło 100 osób. Spalili je 12 listopada 1943 partyzanci AK, żeby pozbyć się gospodarza współpracującego z Niemcami. PTTK zaczęło budować trzeci budynek w 1953 według projektu inż. Anny Górskiej. Otwarto go 21 sierpnia 1958.

Dziś schronisko ma 110 miejsc w pokojach od 2- do wieloosobowych, jadalnię na 60 osób, pełne wyżywienie, suszarnię i narciarnię.

Góry zaczęły się dla mnie na Turbaczu, w wieku siedmiu lat. Byłem z ojcem i miałem za duży plecak. Pamiętam zapach mokrej wełny, herbaty z termosu i dymu z komina. Najważniejsza jest tu izba z kominkiem, przy którym o 21:00 zaczynają się rozmowy z ludźmi, których nigdy więcej nie zobaczysz.

Okiem architekta

Anna Górska zaprojektowała kamienny budynek z dwóch prostopadłych skrzydeł. Rzut w kształcie litery L osłania wejście od wiatru, arkady tworzą zadaszony próg, a strzelisty dach z mansardami odsuwa śnieg od drzwi. Projektantka włączyła do nowego budynku ocalałą kamienną część przedwojennego schroniska. Widać to do dziś po proporcjach jednego skrzydła.

W 2011 gont zastąpiła blachodachówka. Bryła, czyli zewnętrzny kształt budynku, prawie się nie zmieniła. Zmieniła się materia, czyli odczuwalny charakter materiału. Z daleka różnicy nie widać, z bliska blacha odbija światło inaczej niż drewno. Układ 110 miejsc i jadalni na 60 osób pokazuje jeszcze jedno: schronisko jest zaplanowane wokół stołu, a nie wokół łóżka.

Widok z Hali Turbacz na Tatry na horyzoncie
Widok z polan pod Turbaczem na Tatry: cały łańcuch jak na makiecie.

Kiedy iść i czego się spodziewać

Szlak da się przejść przez cały rok. Jesienią polany są puste, a powietrze przejrzyste. Po świeżym śniegu szerokie grzbiety wyglądają prosto i czysto. Jak wygląda listopad w Beskidach, opisałem osobno. Latem Hala Długa jest terenem wypasu, a bacówka sprzedaje oscypki od czerwca do września.

Zimą otwarte odcinki są trudniejsze niż las. Na Hali Długiej wiatr wieje bez żadnej osłony, a ścieżka między drzewami znika pod nawianym śniegiem. Na Hali działa zimą 300-metrowy wyciąg, który po sezonie się demontuje. Wyciąg nie osłania polany przed wiatrem.

Uwaga

Kiczora i Trzy Kopce leżą w parku narodowym, gdzie występują niedźwiedzie. Nie schodź ze szlaku i nie zostawiaj jedzenia. Zimą na Hali Długiej wiatr wieje bez osłony, a szlak w lesie bywa zawiany. W mgle polany mylą kierunek.

Warianty: Gorc, Łopuszna i przejście z Rabki

Z Gorca przez Przysłop

Z Gorca idziesz przez Przysłop i polanę Jaworzyna na Trzy Kopce, a dalej na Halę Długą. To 10,4 km i 2 h 50 min marszu. Ten wariant dochodzi do tej samej trasy od strony wschodnich Gorców.

Z Łopusznej przez Chowańcową

Z Łopusznej (Chłapkowa) idziesz przez Chowańcową do skrzyżowania z czerwonym szlakiem przy Rąbaniskach. To 4,1 km i +490 m, ok. 2 h 20 min w górę i 1 h 45 min w dół. Ten wariant pozwala wejść na opisywany odcinek bez Knurowskiej Przełęczy, ale musisz zorganizować transport między końcami.

Turbacz z Rabki i dalszy Główny Szlak Beskidzki

Za najlepszy odcinek Głównego Szlaku Beskidzkiego uważam ten od Rabki przez Turbacz do Knurowskiej Przełęczy. Z Turbacza do Rabki jest 16,7 km i 4 h 50 min w dół. Dojście z tamtej strony opisałem w tekście o Turbaczu z Rabki. Przy trasie liniowej ustal przed startem, jak wrócisz na początek.

Praktycznie

  • Parking jest na Knurowskiej Przełęczy przy drodze Harklowa – Ochotnica. Droga jest kręta, a zimą bywa nieodśnieżona.
  • Bacówka na Hali Długiej sprzedaje oscypki i żętycę w sezonie wypasu od czerwca do września.
  • Schronisko na Turbaczu ma 110 miejsc, kuchnię z pełnym wyżywieniem i suszarnię. W weekendy zarezerwuj nocleg przed wyjazdem.
  • Widok na Tatry jest najlepszy rano po chłodnej nocy; po południu grzbiet Tatr tonie w oparze.

Stan na wrzesień 2026, sprawdź przed wyjazdem.

Z przełęczy do szczytu jest 8,5 km: najpierw las, potem polany, a na końcu kamienne schronisko. Technicznych przeszkód nie ma. Pogoda potrafi jednak zasłonić widok i zatrzeć kierunek, więc jeśli idziesz dla Tatr, ruszaj rano. Wracasz na Knurowską czy idziesz dalej w stronę Rabki?