Murowaniec z Kuźnic: kamienny cokół, drewniana góra i jadalnia przed ósmą

Jak dojść na Halę Gąsienicową: dwa warianty z Kuźnic

Z Kuźnic prowadzą dwa szlaki: niebieski przez Boczań i żółty doliną Jaworzynką. Oba spotykają się na Przełęczy między Kopami i oba doprowadzają do schroniska w 2 h w ruchu, zejście 1 h 35 min. Różnica wysokości to około 490 m i czuć ją od pierwszych minut.

Z Kuźnic wchodzę zwykle w 1 h 45 min, z przerwami liczę dwie godziny. Jeśli to twoja pierwsza wycieczka w góry, to dobra trasa na sprawdzenie tempa: cały czas w lesie, bez ekspozycji, z wyraźnymi punktami po drodze.

Trasa krok po kroku z czasami

Kuźnice i Boczań

Start w Kuźnicach, na około 1010 m n.p.m. Niebieskie znaki wyprowadzają na Boczań w 30 min (zejście 20 min); las ogranicza widoki, ale daje równy rytm podejścia. Tu robię pierwszy postój na poprawienie warstw, bo wyżej wieje.

Z Boczania na Przełęcz między Kopami zostaje 1 h 10 min (zejście 45 min). Jeśli pierwszy odcinek zajął ci dużo więcej niż pół godziny, skróć plan na resztę dnia już tutaj.

Przełęcz między Kopami i schronisko Murowaniec

Na Przełęczy między Kopami oba warianty się łączą. Od tego miejsca droga do schroniska jest łatwa, nachylenie przestaje dominować, a Hala Gąsienicowa otwiera się stopniowo, bez jednego teatralnego momentu: najpierw Kościelec, potem dach Murowańca.

Murowaniec stoi na 1500 m n.p.m., około 5,5 km od Kuźnic. To wygodna długość na osobną wycieczkę albo pierwszy etap dłuższego dnia.

Żółty szlak Jaworzynką ma ten sam czas co Boczań, więc najprostszy plan to pętla: w górę jednym, w dół drugim. Zejście przez Boczań zajmuje 1 h 35 min w ruchu.

Murowaniec: kamienny dół, drewniana góra

Cokół, czyli najniższa część ścian, powstał z granitu z najbliższego otoczenia. Wyżej konstrukcja przechodzi w drewno, otwory stają się mniejsze, a stromy dach zrzuca śnieg sam.

Kamienny cokół Murowańca to mój ulubiony detal w polskich górach. Jest gruby, ciężki i czytelnie oddzielony od lżejszej drewnianej góry. Nie udaje okładziny, bo naprawdę pracuje: przenosi obciążenia i chroni ściany przed zacinającym od zachodu śniegiem.

W tanich góralskich pensjonatach kamień przykleja się do ocieplenia płaskim plackiem i widać to z pięćdziesięciu metrów, bo narożniki tracą ciężar. Tutaj kamień jest budulcem, nie nadrukiem materiału na elewacji.

Pierwsze szkice nakreślił wiosną 1914 Jan Witkiewicz Koszczyc; budynek powstał w latach 1921-1925 staraniem Stanisława Osieckiego, prezesa Oddziału Warszawskiego PTT. Kamień węgielny położono 24 lipca 1921, a 12 lipca 1925 schronisko otworzył prezydent Stanisław Wojciechowski. Od 12 grudnia 2019 jest zabytkiem (A-1396/M), a od 2021 ma status schroniska.

Przy wejściu wisi tablica pamięci Adama Asnyka, wmurowana w 1929 i odsłonięta w 1930; łatwo ją pominąć, gdy przy drzwiach trwa ruch plecaków i butów.

Jadalnia przed ósmą

Siódma rano, Hala Gąsienicowa jeszcze w cieniu Kościelca i chłód wchodzi pod polar. Z komina idzie dym, a przed wejściem stoi dwadzieścia par butów, dokładnie tak, jak stały tu sto lat temu.

Jeśli chcesz zobaczyć jadalnię pustą, musisz być na miejscu przed ósmą. Start o 6:00 z Kuźnic daje na to szansę; później pierwszeństwo przejmuje funkcja schroniska i stoły zapełniają się w kwadrans.

Niska jadalnia nie potrzebuje dużej wysokości ani szerokich przeszkleń: drewniany strop obniża skalę i zatrzymuje uwagę bliżej stołu. W deszczowy dzień można tu spędzić cztery godziny i nie zauważyć.

Podobnie ustawione jest schronisko w Dolinie Pięciu Stawów: kamień z miejsca, mało otworów, budynek osadzony w terenie. To dwa najlepsze przykłady tego, że o schronisku decyduje miejsce i materiał, nie etykieta stylu.

Kiedy iść i co dalej: Czarny Staw, Kasprowy, Zawrat

Szlak z Kuźnic jest dostępny cały rok, ale zimą i wczesną wiosną stok pod Kopami bywa oblodzony i lawiniasty. Nocleg w Murowańcu ma sens, gdy następnego dnia idziesz na Kasprowy, Zawrat albo Krzyżne: oszczędzasz dwie godziny podejścia z Kuźnic.

Kasprowy Wierch

Żółty szlak z Murowańca na Kasprowy Wierch zajmuje 1 h 25 min (powrót 1 h 05 min). Jeśli planujesz stąd grań Czerwonych Wierchów, licz to jako osobny dzień.

Zawrat i Krzyżne

Na Zawrat 2 h 20 min (zejście 1 h 50 min), na Krzyżne 2 h 45 min (zejście 2 h 05 min). Oba odcinki dokładają do dnia zaczętego w Kuźnicach więcej, niż wygląda na mapie.

Kościelec i powrót przez Brzeziny

Z Kościelca widać całą Dolinę Gąsienicową i panoramę szczytów Orlej Perci; czarny szlak z Karbu uchodzi za trudny i przy mokrej skale staje się niebezpieczny. Alternatywą dla powrotu do Kuźnic jest czarny szlak do Brzezin przez Psią Trawkę: 6,4 km, 1 h 45 min w dół, pod warunkiem że masz stamtąd transport.

Powyżej schroniska działa stacja meteorologiczna, pierwsza górska stacja na ziemiach polskich, z pomiarami od 1 grudnia 1913.

Granitowy cokół najlepiej widać, kiedy przed wejściem nie stoi jeszcze rząd plecaków. Rusz z Kuźnic o szóstej, obejdź budynek dookoła i zajrzyj do jadalni, zanim zacznie robić to, do czego ją zbudowano: karmić, osłaniać i porządkować ruch na hali. A ty przychodzisz tu na kawę, czy przechodzisz obok w stronę Zawratu?