Ještěd: hotel Hubáčka, który nie stoi na szczycie, tylko go kończy
Zanim wejdziesz do środka, obejdź budynek dookoła: z każdego miejsca hiperboloida przedłuża linię stoku o kolejne sto metrów, jakby góra nie skończyła się na 1012 m. Ještěd to prawdopodobnie mój ulubiony budynek w Europie i jedyny, o którym mogę powiedzieć, że dokończył krajobraz. Poniżej dojście z Liberca i powód, dla którego ta forma wynika z konstrukcji, nie z gestu.
W skrócie
- Czas marszu ok. 1 h 15 min z Horního Hanychova (kolejką 4 min)
- Dystans ok. 3 km
- Przewyższenie ok. +450 m (Liberec-Hanychov → 1012 m)
- Trudność żadna
- Sezon cały rok
- Start Liberec, Horní Hanychov, 10:00
Jak dojechać z Liberca tramwajem i kolejką
Z Liberca dojedziesz tramwajem do Horního Hanychova. Stamtąd wejdziesz pieszo (około 3 km, +450 m, 1 h 15 min marszu) albo wjedziesz kolejką linową w 4 minuty. Z obejściem budynku i wizytą w restauracji licz pół dnia. Na szczyt prowadzi też trzykilometrowa asfaltowa droga z przełęczy Tetřeví sedlo (770 m). Pod budynkiem działa ośrodek narciarski, a obok są skocznie.
Kolejka oszczędza czas na sam budynek. Pieszo zobaczysz, jak wieża stopniowo przejmuje linię góry, i to jest lepszy sposób.
Ještěd przed wieżą Hubáčka
Ještěd ma 1012 m n.p.m. i jest najwyższym szczytem Grzbietu Jesztedzkiego, na południowy zachód od Liberca. Wieża nie stanęła na pustym wierzchołku. Najpierw była tu chata Rohana, potem górski hotel z lat 1906-1907, postawiony przez Niemieckie Towarzystwo Górskie. Hotel spłonął w styczniu 1963, a rok później spłonęła też chata Rohana. Mieszkańcy Liberca spontanicznie zbierali pieniądze na następcę.
Na szczycie miał znów stanąć hotel, ale potrzebny był też nadajnik telewizyjny. Konkurs przewidywał dwa osobne budynki, a rozwiązanie Hubáčka zaczęło się od sprzeciwu wobec tego programu.
Budynek, który dokończył górę
Bryła, czyli kształt budynku widziany z zewnątrz, to jednopowłokowa hiperboloida obrotowa. Ma kołowy rzut o średnicy 33 m i prawie 100 m wysokości. Zwężenie pośrodku łączy szeroką część hotelową z pionowym nadajnikiem. Hubáček odpowiedział na zarzut, że wieża zburzy sylwetkę góry: budynek szczytu nie rozmiękcza, tylko go dokańcza.
W marcu 2025 byłem tu z kolegą z biura. Obeszliśmy budynek trzy razy, zanim weszliśmy do środka. Za każdym razem wyglądał inaczej, bo zmieniał się kąt między stokiem a krzywizną ściany.
Okiem architekta
Hiperboloida obrotowa to powierzchnia, którą można zbudować z prostych prętów. Dlatego forma jest lekka, choć ma prawie 100 m wysokości i rzut o średnicy 33 m. Ten kształt nie jest gestem, tylko konstrukcją, która łączy hotel i nadajnik w jednej formie.
Zdeněk Patrman policzył statykę, a Otakar Binar przeniósł tę samą geometrię do wnętrza. Nagroda Perreta i tytuł najważniejszej czeskiej budowli XX wieku dały czeskiej architekturze górskiej punkt odniesienia. Polska szuka go w schroniskach z lat 50.
Jeśli porównasz tę wieżę z talerzami na Śnieżce, zobaczysz dwie różne odpowiedzi modernizmu na wierzchołek. Obserwatorium wyraźnie zaznacza się nad stokiem, a wieża na Ještědzie rozwija linię, która zaczyna się niżej.
Konkurs z 1963 i nagroda Perreta
Konkurs odbył się w Stavoprojekcie Liberec w lutym 1963. Z 11 zespołów tylko Karel Hubáček połączył hotel z nadajnikiem. Jury wybrało jego projekt 22 kwietnia 1963, mimo że złamał warunki. Jeden obiekt zamiast dwóch nie zabierał miejsca na małym wierzchołku i nie przytłaczał sylwetki góry, którą kończy zwężająca się wieża.
Hubáček (1924-2011) pracował od 1951 w Krajskim Instytucie Projektowym w Libercu. W 1968 współtworzył SIAL. Zaprojektował też kino Máj w Doksach (1957-63) i wieżę meteorologiczną Praga-Libuš (1973-79).
Budowa w latach 1966-1973
Kamień węgielny położono 30 lipca 1966. Wykonawcą były Pozemní stavby Liberec. Statykę liczyli Zdeněk Patrman i Zdeněk Zachař, a wnętrza opracował Otakar Binar. Po sierpniu 1968 z budowy odeszli robotnicy z Anglii, którzy mieli nakładać specjalną izolację. Nadajnik ruszył 1 maja 1971, a całość otwarto 9 lipca 1973 (przekazanie 21 września). Koszt wyniósł 64 mln koron.
Hubáček dostał Nagrodę Auguste’a Perreta Międzynarodowej Unii Architektów w 1969, jeszcze przed ukończeniem wieży, jako jedyny czeski architekt. W 2000 obiekt uznano za najważniejszą czeską budowlę XX wieku. Te nagrody nie są tu dodatkiem. Potwierdzają, że program, statyka i krajobraz dały się pogodzić w jednym kształcie.
Wnętrze: restauracja, hotel i rzeźba ze szkła
W dolnej części stoi trzygwiazdkowy hotel z restauracją. Wnętrza Binara nie odcinają się od konstrukcji. Krzywe ściany restauracji prowadzą wzrok zgodnie z linią elewacji. Po przejściu przez drzwi nie trafiasz więc do przypadkowego układu pomieszczeń. Forma jest czytelna także od środka, co w obiektach technicznych zdarza się rzadko.
W środku stoi rzeźba z betonu i szkła Stanislava Libenskiego i Jaroslavy Brychtovej. Materia, czyli to, jak tworzywo działa na oko i dotyk, łączy tu ciężar betonu ze szkłem, które przepuszcza światło, i nie rywalizuje ze skalą wieży.
Restaurację i taras widokowy odwiedzisz bez biletu. Nadajnik jest zamknięty dla odwiedzających. Hotel i restauracja działają cały rok (stan na wrzesień 2026, sprawdź przed wyjazdem).
Jak wejść pieszo i kiedy
Na dojście zarezerwuj więcej czasu, niż wynosi czas marszu, bo budynek najlepiej obejść dookoła. Jego związek ze stokiem zmienia się z każdym krokiem. Trasa jest dostępna cały rok. Zimą stok pod wieżą jest trasą narciarską, a szlak pieszy prowadzi obok. Jeśli to czyjaś pierwsza wycieczka w góry, trudno o łatwiejszy cel z tak dobrym budynkiem na końcu.
Praktycznie
- Z Liberca jedź tramwajem do Horního Hanychova, dalej kolejką linową przez kilka minut albo pieszo szlakiem około 1 h 15 min.
- Restauracja i hotel działają cały rok; w weekend zarezerwuj stolik.
- Na taras widokowy i do restauracji wejdziesz bez biletu. Nadajnik jest niedostępny.
- Zimą stok pod budynkiem jest trasą narciarską; szlak pieszy prowadzi obok.
Stan na wrzesień 2026, sprawdź przed wyjazdem.
Krzywizna ściany restauracji powtarza linię elewacji, więc budynek ma ten sam kształt od środka i z zewnątrz. Obejdź wieżę przed wejściem, bo dopiero zmiana miejsca, z którego patrzysz, pokazuje, jak budynek przedłuża linię stoku. Znasz drugi górski obiekt, który równie dosłownie zamyka sylwetkę szczytu?