Śnieżka z Karpacza: dwa budynki na szczycie, które dzieli trzysta lat

Jak dojechać do Karpacza i którędy iść w górę

Podejście zaczyna się w górnej części Karpacza, koło Białego Jaru. Parking jest płatny, a bilet do Karkonoskiego Parku Narodowego kupisz przy wejściu na szlak. Trasa ma około 8 km, +900 m i 3 h marszu, z odpoczynkami 3,5-4 h.

Śnieżka leży 5,3 km w linii prostej od centrum Karpacza. Nad Kotliną Jeleniogórską wznosi się o około 1200 m, więc odległość w linii prostej niewiele mówi o podejściu.

Którędy z Karpacza na Śnieżkę

Najkrótsza droga to czerwony Główny Szlak Sudecki przez Kocioł Łomniczki. Mija schronisko Nad Łomniczką i wychodzi na Przełęcz pod Śnieżką, do Domu Śląskiego. Alternatywą jest Śląska Droga przez górną stację wyciągu na Kopę (około 1377 m). Kolejka krzesełkowa skraca podejście o ponad godzinę, więc przyda się, gdy brakuje ci kondycji albo pogoda jest niepewna.

Jeśli to twoja pierwsza wycieczka w góry, ustal godzinę odwrotu przed wyjściem. Droga jest łatwa technicznie, ale długa, a ostatni odcinek nie daje osłony przed wiatrem.

Trasa krok po kroku: od Białego Jaru na szczyt

Biały Jar i wejście na czerwony szlak

Z zabudowanego Karpacza czerwony szlak stopniowo się wznosi i prowadzi pod najgłębszy karkonoski kocioł polodowcowy. Do schroniska Nad Łomniczką ustaw sobie tempo. Przy 900 m przewyższenia równy krok daje więcej niż szybki początek.

Przeszedłem tę trasę w sierpniu 2024. Początek był łagodny, a ostatni odcinek pod szczytem zupełnie odsłonięty.

Kocioł Łomniczki

Kocioł Łomniczki, oficjalnie Kocioł pod Śnieżką, ma około 300 m głębokości, ściany do 100 m i dno na 1100-1150 m n.p.m. Wyrzeźbił go lodowiec, ale stok nadal się osuwa: w 2011 naliczono ślady 23 spływów gruzowych. Ta droga nadaje się na sezon bez śniegu.

Śnieżka składa się z hornfelsów, czyli bardzo odpornych skał metamorficznych. Twarda skała nie daje jednak równej nawierzchni, zwłaszcza na kamiennych stopniach pod granią.

Dom Śląski i szlak na Śnieżkę

Dom Śląski na Przełęczy pod Śnieżką to ostatnie osłonięte miejsce przed szczytem. Zjesz tu coś ciepłego, schowasz się przed wiatrem i zdecydujesz, czy iść dalej. Wierzchołek wystaje 200 m ponad Równię, więc łagodny teren kończy się nagle i zaczynają się kamienne stopnie. Nawet przy spokojnej pogodzie niżej wiatr pod szczytem potrafi zaskoczyć. Na tym odcinku ważniejsza jest cierpliwość niż tempo z Karpacza.

Kaplica św. Wawrzyńca: barokowa rotunda z 1665

Kaplica św. Wawrzyńca stoi na szczycie od 1665. To rotunda o wysokości 14 m, na planie koła o średnicy około 7 m, z kwadratowym przedsionkiem i spłaszczoną kopułą. Malowidła w środku pochodzą z lat 80. XIX wieku. Ufundował ją hrabia Christoph Leopold von Schaffgotsch w podzięce za zwrot dóbr cieplickich i na potwierdzenie swoich praw do Śnieżki.

W latach 1810-1850 rotunda straciła charakter sakralny i służyła jako schronisko. Od 1824 prowadzono w niej nieregularne obserwacje meteorologiczne. Kult, nocleg i pomiary mieściły się więc w budynku szerokim na siedem metrów.

Okrągły mur nie wystawia wiatrowi płaskiej ściany. Ciężar trzyma budynek na miejscu, a mała kopuła ma niewielką powierzchnię dachu. Kaplica stoi 360 lat na najbardziej wietrznym miejscu Sudetów i wystarczył jej do tego prosty kształt.

Obserwatorium: trzy talerze Lipińskiego i Wawrzyniaka

Obserwatorium Wysokogórskie IMGW im. Tadeusza Hołdysa to trzy połączone dyski. Witold Lipiński i Waldemar Wawrzyniak z Politechniki Wrocławskiej zaprojektowali je po wygraniu konkursu SARP. Budowa trwała od 1966 do 13 listopada 1974, a pomiary ruszyły 1 stycznia 1975. Najwyższy dysk sięga 1620 m n.p.m. i ma około 13 m średnicy. Stoi na żelbetowym trzonie, ma galerię dookoła i taras pomiarowy. Konstrukcja łączy żelbet, stal, aluminium i szkło.

Na szczycie wiało tak, że szkicowałem talerze z galerii kaplicy, plecami do wiatru. Trzy koła wystarczyły, żeby złapać kształt.

Lipiński mówił: „zawsze fascynowały mnie linie krzywe i kuliste przestrzenie – postanowiłem, że obserwatorium będzie miało kształt talerzy”. Forma nie udaje dawnej zabudowy sudeckiej. Wynika z warunków, jakie panują na wysokości 1603 m n.p.m.

Budynek dostał wyróżnienie na Światowej Wystawie Architektury w Meksyku, pokazano go na Igrzyskach 1968 i w „Le Figaro” w 1976. W lutym 2020 wiatr uszkodził mu dach, a w czerwcu 2020 wpisano go do rejestru zabytków.

Dawne obserwatorium, drewniana wieża z 1900 roku, miało 16 m wysokości. Rozebrano je w 1989. Podobny układ, mały budynek obok technicznego masztu na szczycie, znajdziesz na Luboniu Wielkim.

Obserwatorium na Śnieżce jest dla mnie najlepszą architekturą górską w Polsce. Budynek radzi sobie z pogodą dzięki kształtowi, a dziecko narysuje go trzema kółkami.

Kiedy iść i czego się spodziewać na szczycie

Przez kocioł idź w sezonie od maja do października. Poza nim śnieg, lód i lawiny zmieniają warunki w kotle.

Śnieżka jest najwyższym szczytem Karkonoszy i Sudetów oraz najwybitniejszym w Polsce i Czechach (MDW 1184 m). Wystaje 200 m ponad Równię, więc na wierzchołku wieje wiatr, którego niżej możesz prawie nie czuć. Prognoza dla szczytów jest ważniejsza niż widok z parkingu.

Na wierzchołku znajdziesz kaplicę, obserwatorium i czeską pocztę. Poczta działa od 1 sierpnia 2008 jako najwyżej położony punkt pocztowy w Czechach. Po czeskiej stronie jest też bufet. Restauracja w obserwatorium jest zamknięta od 1 listopada 2015, więc ciepły posiłek zjesz w Domu Śląskim po polskiej stronie.

Pierwsze potwierdzone grupowe wejście odbyło się 7 sierpnia 1577: dwunastu mieszczan z Trutnova wyszło wtedy na szczyt. W 1715 wszedł tu 83-letni mężczyzna.

Warianty: wyciągiem na Kopę i zejście przez Samotnię

Kolejką na Kopę

Kolejka krzesełkowa z Karpacza wywozi na Kopę (około 1377 m). Stamtąd Śląska Droga prowadzi do Domu Śląskiego. Kolejka nie ochroni cię przed wiatrem na kamiennych stopniach nad przełęczą. Po czeskiej stronie od 22 lutego 2014 działa gondola z Pecu pod Sněžkou.

Zejście przez Samotnię

Zejście przez Samotnię zamienia wejście i powrót w pętlę. Wybierz je przy stabilnej pogodzie i po wcześniejszym starcie. Jeśli podejście trwało dłużej, niż planowałeś, zrezygnuj z tej pętli.

Czarna papa i mała kopuła stoją obok siebie, choć dzieli je trzysta lat. Oba budynki bronią się przed wiatrem kształtem, każdy na swój sposób. Przed wyjazdem sprawdź prędkość wiatru na szczytach, nie temperaturę. Który z tych budynków zatrzymałby cię na Śnieżce dłużej?